Nếu Bác không giao toàn quyền quyết định cho Đại tướng ở chiến trận, nếu có một bộ máy quan lại nâng lên đặt xuống, chắc không bao giờ có được chiến thắng có tính chất lịch sử quyết định
Tôi nói điều này không hoàn toàn ở góc độ nghề mà với tất những gì Đại tướng nói và viết ra chúng ta đọc được và tôi được chứng kiến. Luôn nhìn với con mắt của người có bổn phận Là một nhà sử học, ông có nhận xét gì về con cõi trần thường của Đại tướng? Cái lớn nhất của một con người đã sống trọn một thế kỷ, trải nghiệm qua sờ soạng những biến cố quan trọng của thế kỷ ấy, ở vị trí của những người đóng vai trò quyết định của lịch sử diễn đạt ngay ở điều Đại tướng nói: Đó là ông luôn hoàn thành mọi nhiệm vụ mà Bác Hồ giao cho và cũng là nhiệm vụ lịch sử giao cho, với ý thức “dĩ công vi thượng”.
Nhưng khi phát biểu chính thức tôi chẳng thấy dấu ấn gì của mình. Truyền thống quan trọng nhất mà Đại tướng nhắc đến và muốn chứng minh là truyền thống hòa hiếu của dân tộc ta. Chiến công nổi bật của Đại tướng là Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.
Nhưng Đại tướng lại nói về mình với hết thảy sự khiêm nhượng đó là phải hoàn thành mọi nhiệm vụ Bác giao cho, vì đó cũng là nhiệm vụ của lịch sử. Và chung cuộc, tôi thấy ông là người rất tin vào ngày mai. Ở riêng góc độ quân sự, chúng tôi ghi nhận trong rất nhiều công trình mang tính chất tổng kết lịch sử thế giới trong thế kỉ 20 mà tôi đọc được, không có công trình nào mà không ghi danh Đại tướng.
Quốc gia, dân tộc lên trên, thậm chí trên cả bản thân mình. Con người ông, dù cương vị nào cũng đặt lợi. Và một điều đặc biệt hơn, vào thời điểm xuất bản những cuối sách đó, Đại tướng là người độc nhất vô nhị còn sống.
Cũng như khi Bác giao cho Đại tướng đứng đầu quân đội, Người đã đặt một cái tên - biệt danh cho Đại tướng là Văn, như một lời nhắc quân sự thật chất nền móng của nó cũng là văn hóa, gắn liền với sự nghiệp cứu nước.
Tôi cho rằng một trong những cái để tạo nên phẩm chất ấy, có nhẽ bởi ông cũng là một nhà sử học, ông nhìn thấy cái thế tất trong cuộc sống.
Không phải danh tướng nào trên thế giới cũng được ghi danh như thế. Đó là thái độ cần học hỏi rất đáng quý đối với người trẻ. Lúc đó còn có Phùng Chí Kiên, những người khác được đào tạo chính quy, nhưng tại sao Bác lại giao cho Võ Nguyên Giáp trọng trách đó, chỉ có Chủ tịch Hồ Chí Minh mới trả lời được.
Là nhà nghiên cứu lịch sử ông đánh giá ra sao về tầm vóc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong lịch sử Việt Nam và thế giới? Đánh giá về tầm vóc của Đại tướng thì đúng như Đại tướng từng nói, phải gắn với thời đại của chính ông, đặc biệt là với Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Dù với mọi tiêu chí khác nhau, ở mọi thời đại từ lịch sử chiến tranh thế giới trước công nguyên đến nay, hoặc chỉ riêng thế kỷ 20, thì đều có Đại tướng. Tôi thấy ông là người vô cùng nghiêm trang. Nhưng tôi rất muốn cậu đã làm việc gì, phải làm đến nơi đến chốn”.
Tầm vóc của Đại tướng chỉ có thể so sánh với chính ông mà thôi. Chúng ta có thể có những cách tiếp cận khác nhau, có ý kiến khác nhau đánh giá về một nhân vật lịch sử, nhưng không có gì bằng thời gian và hài lòng người. Bằng con mắt tinh đời, chủ toạ Hồ Chí Minh đã chọn ông – một trí thức trẻ, nhưng có thể nói quá vãng không hề gắn với quân sự.
Tỉ dụ cuộc chuyện trò của ông hai lần với tướng McNamara xúc tiếp với các đồng minh cũ, hay chuyện Đại tướng xúc tiếp với con trai Tổng thống Kennedy, ông luôn nhắc đến truyền thống của dân tộc.
Nó gợi lại cho một thế hệ đã chứng kiến lễ tang của chủ toạ Hồ Chí Minh. Tôi rất nhớ lần tôi đến phỏng vấn ông, khi tôi nhắc đến câu chuyện ông làm thuê tác kế hoạch hóa gia đình, ông nói rất mặc nhiên rằng “đấy cũng là một nhiệm vụ được giao” và ông đã hoàn thành nhiệm vụ đó.
Dòng người chảy không dứt về 30 Hoàng Diệu, nhà tang lễ suốt gần 10 ngày qua, gợi cho ông điều gì? Chúng ta đang được chứng kiến một thời điểm mà lòng người, lòng dân hướng về vị Đại tướng của dân tộc trong thời khắc ông ra đi. Cậu giúp việc tôi nhưng tôi có quyền dùng hay không dùng.
Tôi chuẩn bị rất công phu, được Đại tướng ngợi khen và đọc rất kỹ. Có người hỏi vì sao cuộc thế Đại tướng lại gắn với con đường binh nghiệp, dù không có quá trình chuẩn bị thông thường nào về quân sự, Đại tướng giải đáp rằng điều ấy nên hỏi Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Trong những lần gặp gỡ với Đại tướng, điều gì để lại ấn tượng đích thực sâu sắc trong ông? Tôi may mắn được gặp Đại tướng khi ông không còn giữ cương vị gì trong Đảng và quốc gia. Sau này tôi có hỏi Đại tướng “sao lúc đó anh rất khen em nhưng không thấy dùng gì”? Đại tướng bảo “Không. Khi gặp con trai cố Tổng thống Mỹ Kennedy, ông nói rằng thế hệ trẻ của nước Mỹ đã chứng kiến một cuộc chiến tranh rất khốc liệt, nhưng các bạn hãy đọc lại lịch sử để thấy có một thời nước Mỹ từng là đồng minh của Việt Nam, chống phát xít Nhật.
Cảm ơn ông ! Nguyễn Minh Tuấn thực hành. Đó chính là thước đo quan yếu nhất để đánh giá một con người.
Bản thân tôi có lần được chuẩn bị tư liệu để Đại tướng phát biểu tại Ấn Độ - sự kiện đó như dấu mốc cho sự khởi đầu nghiên cứu, phát huy tư tưởng Hồ Chí Minh.
Tôi nghĩ một con người điềm nhiên trước bất kỳ một thử thách nào, đấy là con người tri túc (biết đủ điều cần biết).
Nhà sử học Dương Trung Quốc. Luôn vì việc công, để việc công lên trên. Điều quan trọng là phải làm vô cùng của mình. Đại tướng được những người tiến bộ trên thế giới suy tôn, có lẽ không chỉ là tài lược thao trên mặt trận, mà hẳn còn vì có gì rất tiêu biểu của nghệ thuật quân sự Việt Nam? Tôi nghĩ Đại tướng đã phát huy được truyền thống của dân tộc.
Thành thử, đời trẻ Mỹ cũng như thế hệ trẻ Việt Nam phải có nghĩa vụ viết tiếp những trang sử hữu nghị, hòa bình, trên những bài học từ chiến tranh. Là Chủ tịch Hội danh dự của chúng tôi, nhưng ông không làm hình thức mà theo rất sát từng việc, quý trọng mọi người.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét